Home > Seminaries / Séminaires > 2020 > Samenvatting / Résumé

2020

Verslag 12de seminarie over Verslavingspreventie

Nadine Schepens D2130

Welkomstwoord

Het seminarie wordt geopend door de moderator, Nadine Schepens, lid van de Commissie Verslavingspreventie D2130

Frank Martens, voorzitter Commissie Verslavingspreventie D2130

Inleiding

Vandaag heb ik de eer en het genoegen om de aanzet te mogen geven voor het 12de seminarie Verslavingspreventie, dat thans plaatsvindt onder de vorm van een Post District Training Assembly.

 

Naast Marijs Geirnaert, Johan Maertens, Johan van de Walle, PDG Bruno Morel, PDG Kathleen Van Rysseghem, PDG Gilbert Denys en DG Koen Ringoot mogen wij hier vandaag ook PDG Philippe Slap van D2140 en Katleen Peleman, directeur van VAD en opvolger van Marijs Geirnaert begroeten.

Voor we overstappen naar de huldiging van de laureaten, hier aanwezig, nog even een woordje over de Districtscommissie Verslavingspreventie.

De samenstelling van de commissie kunt u raadplegen op onze website www.rotaryaddictionprevention.com.

 

Deze site zal geleidelijk aan worden afgebouwd en al de informatie over verslavingspreventie zal systematisch worden overgeheveld naar Harmony om tenslotte een volwaardige site te hebben binnen Harmony vanaf juli 2021.

Hoe zijn wij intern georganiseerd?

We streven naar een even groot aantal leden als er groepen zijn binnen het district 2130 en liefst dubbel zo veel leden als de negen groepen. Er zijn dus nog plaatsen vacant.

Onze leden treden op als de contactpersoon van hun groep en hun AG.

Hun taak is van op geregelde tijdstippen te informeren naar nieuwe projecten zodat we vanuit het district een compleet overzicht hebben van wat er beweegt qua initiatieven rond verslavingspreventie.

Op onze vergaderingen die deels ook online zullen blijven gebeuren zijn steeds de AGs, DICO en de gouverneur uitgenodigd.

Uit wat bestaat onze taak?

  • Rotariërs informeren en bijscholen over wat leeft in de wereld van de verslavingspreventie en dit onder de vorm van een seminarie of DTA

  • Onderhouden van nauwe contacten met overheidsinstanties en verenigingen met een preventiedienst zoals de VAD, De Sleutel en het CAD.

  • Het uitwerken van een website met alle informatie over de seminaries en de clubacties in het district.

  • Aanmoedigen van de oprichting van Clubcommissies Verslavingspreventie, zij het als een afzonderlijke commissie of een subcommissie van de commissies DAG of Jeugd.

  • Bij het opzetten van lange termijnprojecten is de oprichting van een interclubcommissie aan te raden al is het om de financiële last van sommige projecten te kunnen dragen.

  • Opbouw van een bestand met beleidsmakers, wetenschappers, medici en preventiemedewerkers met gedegen reputatie die kunnen aangesproken worden om een lezing te geven op vraag van de clubs.

  • Verlenen van financiële steun voor aankoop van educatiepakketten en de training van coaches in de begeleiding van projecten op school of in jeugdverenigingen, de werkomgeving of de privésfeer.

  • Ook wetenschappelijk onderzoek naar de efficiëntie van een preventieproject verdient extra aandacht.

In de loop van dit jaar zal deze lijst nog meer uitgediept worden en ook worden uitgebreid. Alle suggesties dienaangaande zijn welkom.

Meteen wil ik ook aansluiten met de laudatio van één van de meest vooruitstrevende preventiewerkers die Vlaanderen ooit gekend heeft: Marijs Geirnaert.

Marijs Geirnaert

Laudatio

Geachte mevrouw Geirnaert,

Beste Marijs,

 

Wij hebben elkaar nog niet persoonlijk ontmoet maar uw activiteiten binnen de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, afgekort VAD, heb ik al bijna 30 jaar met belangstelling gevolgd, niet alleen vanuit het perspectief van mijn vroegere beroepsbezigheid maar ook en vooral als lid van de Districtscommissie Verslavingspreventie, die werd opgericht door Bruno Morel en Johan Maertens in 2007.

 

Waarom kwam u in aanmerking voor deze benoeming tot Paul Harris Fellow vanwege de Rotary Foundation en meer in het bijzonder het huidig bestuur en de gouverneur van District 2130?

Deze benoeming, die de naam draagt van de stichter van Rotary International, Paul Harris, wordt verleend aan personen vanwege hun uitzonderlijke maatschappelijke bijdrage aan één van de 7 hoofdactiviteiten van RI zijnde “Gezondheid”.

Zij omschrijven dit als volgt:

“A recognition of a long and  meritorius service to the community that fulfills  the ideals of Rotary, particularly Service Above Self”.

 

Laten we even overlopen welke de strijdpunten zijn die U in een bijzonder daglicht hebben geplaatst:

In 1988 bent U begonnen bij het jonge VAD op een ogenblik dat de eerste stenen voor het preventiewerk nog moesten gelegd worden. Van toen tot nu heeft U 12 ministers van volksgezondheid moeten trotseren.

Na de 6de staatshervorming werden de federale drughulpcentra overgeheveld van het federale ministerie van justitie naar het ministerie van volksgezondheid van de Vlaamse Gemeenschap. Deze shift heeft een boost gegeven aan de ontwikkeling van initiatieven rond verslavingspreventie.

In de Drugnota van 2001 kreeg verslavingspreventie een absolute prioriteit.

Mede door U kwam een beleidsmatige aanpak van het drugbeleid op de scholen tot stand gebaseerd op het 3M-model waarbij Middel, Mens en Milieu centraal staan.

Het meest in het oog springende project was het recente Tournée Minérale in samenwerking met de Stichting tegen Kanker. Twee vliegen in één klap. Vele Rotary Clubs waren dit project zeer genegen en hebben zich ook gemeld voor participatie. Sindsdien is het aanbod van het alcoholvrij aperitief in de Horeca gevoelig uitgebreid en is een mentaliteitswijziging in gang gezet. Het gebruik van alcoholische dranken afwijzen wordt niet meer scheef bekeken en is zelfs hip geworden!

Een andere strijd die U op gang heeft getrokken en die waarschijnlijk enorm veel van Uw energie heeft gevergd is het opvoeren van de leeftijdsgrens van 16 naar 18 jaar voor de aankoop van alcoholische dranken. Spijts het brede draagvlak bij de bevolking heeft de dranklobby het voorlopig nog gehaald. Hopelijk niet lang meer.

En zo kunnen we nog andere strijdpunten aanhalen zoals de opzet van gebruiksruimten, spuitenruil en drugchecking in het kader van de schadebeperking of “harm reduction” bij druggebruikers, ook iets dat samenhangt met preventie.

De actie van de VAD tegen het banaliseren en legaliseren van het vrij cannabisgebruik staat ook hoog op het agenda.

En.. we kunnen zo nog verder gaan.

 

Marijs, proficiat voor wat U  gepresteerd hebt in je 32 jarige carrière als Directeur van de VAD. U heeft ontegensprekelijk een stempel gedrukt op de verslavingspreventie in Vlaanderen.

 

Frank Martens

Voorzitter Commissie Verslavingspreventie Rotary District 2130

Marijs Geirnaert

Preventie van drugproblemen is zoveel meer dan...

Voorkomen is beter dan genezen: iedereen kent deze volkswijsheid en iedereen is het hierover eens. Maar wat houdt dit precies in? De meeste mensen hebben wel een mening over preventie, maar niet alle ‘preventie’ heeft een (blijvend) effect. Preventie van alcohol- en drugproblemen is beduidend complexer dan het bestrijden van een virus. Hier speelt niet alleen het middel (de verschillende soorten drugs, hun effecten) maar ook de omgeving (het milieu, de beschikbaarheid, marketing, gebruik door vrienden, de maatschappelijke context, de heersende normen) speelt een belangrijke rol en tenslotte ook de mens, met zijn persoonlijkheid, zijn kwetsbaarheden, leeftijd, geslacht, ...

 

Al deze factoren beïnvloeden dan ook nog eens elkaar onderling, zodat we uitkomen bij een zeer complex geheel van factoren waar we rekening moeten mee houden en waarop effectieve preventie moet inspelen. Hiervoor bestaat geen ‘magic bullet’ maar is een aanpak ‘op maat’ het meest effectief. Zo is het mogelijk om een aantal universele preventie boodschappen te formuleren voor de ganse bevolking, maar al snel moeten we veel gerichter gaan werken en groepen, subgroepen, individuen aanspreken op hun eigen noden, antwoorden zoeken op hun vragen en begeleiden van hun kwetsbaarheden.

 

Om dit te realiseren vormt een krachtdadig overheidsbeleid op vlak van preventie een absolute voorwaarde, met duidelijke boodschappen, regels, maatregelen en controle op de toepassing. Hier bovenop is een breed maatschappelijk draagvlak nodig, moet voortdurend worden uitgelegd waarom bepaalde maatregelen nodig zijn. Dat overheidsbeleid moet daarenboven specifiek zijn: er is een ander beleid nodig voor alcohol, voor illegale drugs, voor gokken …

 

Daarnaast moeten de verschillende maatschappelijke sectoren een beleid uittekenen op niveau van elke organisatie: de school, het bedrijf, de sportclub, het festival, de vereniging, de gemeente. Dit beleid moet vertrekken vanuit een onderbouwde visie op de drugproblematiek en er moet aandacht zijn voor preventie via afspraken en regels, voorlichting, begeleiding en omgevingsinterventies. Een drugbeleid moet een onderdeel worden van de cultuur van elke organisatie. Dat vraagt veel inspanningen en tijd om dit op te zetten, maar eens dit is gebeurd wordt dit een onderdeel van de organisatiecultuur en kan je gericht en gepast reageren.

 

Tenslotte moeten we op verschillende terreinen tegelijk aan de slag. Als we jongeren willen ondersteunen om pas op latere leeftijd met alcohol te beginnen, dan moeten we ons niet enkel naar de jongeren richten, de overheid moet in eerste instantie duidelijke keuzes maken, en daarnaast zijn ook de ouders, de horeca en detailwinkels, onderwijs, jeugdwerk, sportclub en vrijetijdssector belangrijke partners om deze doelstelling te ondersteunen. Een dergelijke aanpak toont positieve resultaten, maar het vraagt een grote inzet van mensen en middelen en hiervoor moeten politieke keuzes worden gemaakt om prioritair te investeren in preventie.

Johan Maertens

Laudatio door Johan Maertens voor Johan van de Walle

Johan startte 26 jaar geleden zijn 2de carrière in De Sleutel.

Kort voordien was Peer Van der Kreeft geëngageerd in De Sleutel om de preventie prioritair naar de jongste doelgroepen te brengen, namelijk 3-6 en 6-12, evenwel zonder de ouderen uit het oog te verliezen.

 

Deze doelstelling en doelgroep pasten perfect in de visie van Johan Van de Walle reeds bij zijn prille initiatief in 1983 “het Leebeekje” waarover hij het volgende zegde:

 

“Ik ben nog altijd fier op het narratief dat we toen bedachten voor onze werking, namelijk: ‘de kleinsten eerst’.”

 

Na zijn aanwerving als administratief medewerker in de preventiedienst van De Sleutel stelde Johan de administratieve organisatie en de stroomlijning van de processen op zeer korte termijn op punt, zodat er ruimte kwam om hem in te zetten voor preventieveldwerk.

 

Leerkrachten aanzetten tot reflectie was voor Johan bijzonder belangrijk. Als hij mensen maar kan aanzetten tot nadenken rond het thema alcohol en drugs is hij gelukkig.

 

Johan is ook de auteur van contactsleutels, de revisie van Unplugged 1° en 2° graad, van Klikken doen kicken, en medeauteur van Gat in de Haag en Topspel

 

Van bij de oprichting van de district D1620 commissie preventie verslaving stelden we duidelijk dat Rotarians in de acties voor verslavingspreventie “de intermediairs” zouden zijn die mensen, organisaties, lokale overheden en financiële middelen zouden samenbrengen om lokale hiaten in de preventie aan te pakken in overleg met alle betrokkenen. Johan was één van de adviseurs waarop de commissie steeds kon rekenen.

 

Johan werkte samen met heel veel clubs binnen en buiten district 1620. Ik schat zijn clubbezoeken op over de 100 bij een 40-tal verschillende clubs, een indrukwekkend record.

 

Hij maakte vooral veel werk van de aanpassing van het MEGA-project. Hij begeleidde inhoudelijk het samenwerkingsverband tussen Rcs Aalter en Maldegem dat resulteerde in een Charter voor 6 jaar samenwerking in Maldegem tussen scholen, gemeente en Rotary. Hij was en is bijzonder geliefd in Ieper en bachten de kupe, waar hij samenwerkte met de Rcs Ieper en Poperinge om Unplugged te implementeren in de regio. Hij ondersteunde ook inhoudelijk het Joined Effort Project (JEP) van de interclubs Brugge en Damme voor het opzetten van drugbeleid in jeugdorganisaties.

 

Voor zijn mooie en volgehouden werk, ook voor Rotary, ontving hij een Paul Harris Fellow, een belangrijke onderscheiding, die zelden aan niet-Rotarians wordt toegekend. De PHF werd overhandigd door onze D2130 District Gouverneur, Koen Ringoot, zelf ook psycholoog en onderwijsspecialist.

 

 

Johan Maertens

Stichtend voorzitter van D1620 commissie preventie verslaving 2007-2009

Medestichter (2012) en Voorzitter wetenschappelijk Committee Rotary Action Group Addiction Prevention

Overhandiging van de Paul Harris Fellow onderscheiding door Koen Ringoot, DG D2130

Johan Van de Walle

Heeft een degelijke school nog wel nood aan preventie?

Alcohol en drugpreventie gebeuren niet in het luchtledige.  De preventieactiviteiten van de Sleutel (waar ik mede verantwoordelijk voor was) gingen altijd door op scholen. Het is daarom van groot belang dat preventiewerkers de gevoeligheden van de scholen kennen.  Niet alleen van de individuele school, maar ook de inzichten van het Vlaams Onderwijs in het algemeen.  

 

Dat er de jongste jaren veranderingen op komst zijn, blijkt duidelijk uit de maatschappelijke discussies die in en over het onderwijs gevoerd worden. In mijn betoog wil ik duidelijk schetsen wat degelijk onderwijs is. Ik wil duidelijk maken dat aan de ene kant, degelijk onderwijs preventief werkt, maar dat degelijk onderwijs ook als eerste een beroep zal doen op alcohol en drugpreventie.  Ik wil ook duidelijk maken dat het grootste verschil kan gemaakt worden in het kleuteronderwijs.

Kathleen Van Rysseghem

Laudatio door Kathleen Van Rysseghem voor Bruno Morel

Beste vrienden,

Beste Bruno, collega past district gouverneur,

 

Het feit dat jullie hier zo talrijk aanwezig zijn toont aan hoe belangrijk jullie onze werking vinden.

De voordrachten van Marijs, Johan en Johan hebben onze interesse alleen maar vergroot. De reden dat we hier samen zijn voor de 12 de keer heeft een geschiedenis en zijn oorsprong.

 

Als ik jullie meeneem in de tijd dan heb ik tijdens mijn voorzittersjaar van mijn club RC Gent Noord Bruno Morel ontmoet die toen mijn gouverneur was. Ik spreek over het jaar 2007/2008. Bruno is ingenieur en werkte voor de stad Nieuwpoort. Wat ik niet wist is dat zijn dienst boven de gebouwen van de politie waren gehuisvest. Bruno is vader en ondertussen grootvader en wist dat hij als gouverneur een verschil kon maken. De problemen die de politie met jongeren moest oplossen bracht hem op het idee om hier mee aan de slag te gaan tijdens zijn gouverneursjaar.

 

Rotary Internationaal heeft 7 focusgebieden en preventie is hier één van. Rotary kan als wereld service organisatie een verschil maken in onze gemeenschappen, we zijn een netwerk in Belgïë van 10.500 vrijwilligers, ons district 2130 telt ongeveer 2800 leden. We zijn professionals uit het bedrijfsleven, maar ook mensen uit de samenleving die hun maatschappelijke verantwoordelijkheden willen opnemen.

 

Tijdens het charterfeest van de nieuwe Rotary Club Damme heeft Bruno Johan Maertens ontmoet die toen directeur was van de Sleutel. Van toen af ging het snel. Er werd een district commissie preventie verslaving opgericht en Bruno werd de eerste voorzitter voor 3 jaar, opgevolgd door Johan Maertens, mezelf en Frank Martens. We zijn ondertussen 13 jaar verder en er is reeds veel werk verzet.

Wat onze commissie doet is heel actueel. Wat Marijs ons vertelde kunnen we alleen maar bevestigen: beter voorkomen dan genezen. Daar willen onze clubs rond werken! Als ik in de zaal kijk dan spreek ik voor Rotariërs, maar ook voor vaders en moeders, grootouders, mensen die door hun beroep betrokken zijn bij verslavingsproblematiek. Onze maatschappij staat voor een grote uitdaging. Ik ben er ook van overtuigd dat Rotary het verschil kan maken.

 

Achteraf schrijven we geschiedenis Bruno maar in 2007 heb je iets in gang gezet. Ook jij was er van overtuigd dat Rotary het verschil kan maken. Preventie verslaving staat nu op de internationale agenda zoals je je hebt voorgesteld.

 

De Rotary Action Group for Addiction Prevention werd opgericht in 2014.

Voor alle duidelijkheid, de Rotary Action Group werkt internationaal, de district commissie werkt lokaal met de clubs van ons district.

Onze past internationale voorzitter mr Banerjee is nu voorzitter van onze Rotary Action Group.

Ik vind dat jij, wij, hier best fier mogen op zijn. Het zijn de leden van de Rotary Action Group for Addiction Prevention die je willen eren met een PHF 2 rubies. Jouw lieve echtgenote Myriam wou hier ook zijn vandaag maar is omwille van familiale omstandigheden niet kunnen meekomen. We hebben voor haar een bloemetje meegebracht om haar te bedanken om jou te blijven steunen.

 

Koen mag ik vragen om het kleine doosje met de PHF te overhandigen aan Bruno.

 

Bedankt voor jullie interesse, aanwezigheid en betrokkenheid.  

 

Kathleen Van Rysseghem, PDG

Districtscommissie Verslavingspreventie – RAG AP

Overhandiging van de Paul Harris Fellow 1 ruby onderscheiding door Koen Ringoot, DG D2130

Bruno Morel

Dankwoord

Koen Ringoot,  Mr.Sc. Psychologie

Game- en schermverslaving bij hedendaagse adolescenten: oorzaken en preventie.

Iedereen kan constateren dat onder de verslavingen m.n. deze aan games en schermen, zeker bij jonge mensen,  het meest voorkomen en daarbij dagelijks openlijk waarneembaar zijn.  Met tal van gevolgen op velerlei vlak.  Positief en negatief.  In deze bijdrage wordt ingegaan op deze problematiek vanuit psychologisch-motivationeel standpunt.  We onderzoeken zowel de kenmerken van de adolescent als van de games als deel van het verklaringsmodel. 

Primo worden de eigenheden van de adolescent  besproken, die hem of haar zo gevoelig maken aan game- en andere verslavingen. De ontwikkeling van de hersenen van de tiener laat (nog) niet toe om rationeel en met tijdsperspectief de gevolgen van zijn gedrag in te schatten. Dieper wordt ingegaan op het gebrek aan executieve functies zoals het gebrek aan focus en problemen bij het maken van plannen. Verder heeft de adolescent een beperkt besef van de oorzaak-gevolg relatie. Het milieu en hun peers hebben een veel grotere invloed op hun gedrag dan ouders. Het risicogedrag wordt verder in de hand gewerkt door ongecontroleerde impulsen. Daarna bespreken we welke de specifieke kenmerken zijn van games e.a. die deze zo aantrekkelijk maken. Kenmerkende factoren zijn :  snelle bevrediging, het kunnen nemen van autonome beslissingen, het verwerven van snel succes, de verbondenheid met andere spelers, de erkenning van hun competenties en de mogelijkheid om zelf doelen te kunnen stellen: ze kunnen alle  zeer verslavend zijn. Wat is de motivationele achtergrond ervan ?

Een speciale nadruk wordt gelegd op de meest beïnvloedbare subgroepen zoals zij die een onmiddellijk genot nastreven (“carpe diem-ers”), anderen eerder de schuld geven van een mislukking, die lijden     aan ADHD , extreem verwend of hoogbegaafd zijn. Ook de rol van   opvoeding en erfelijkheid in deze verslaving wordt aangehaald. Onmiddellijke gevolgen zijn ook onvoldoende slaap en het ontstaan van geldgebrek. Tenslotte gaan we na hoe hier preventief kan aan gewerkt worden, zowel op korte als op lange termijn. Hierbij is een bijzondere taak weggelegd voor de ouders (het goede voorbeeld geven, gesprek aangaan) , de school en zorgverleners (opvoeders) onder de vorm van psycho-educatie.

Frank Martens, Voorzitter Commissie Verslavingspreventie Rotary District D2130

Conclusie en dankwoord

Wanneer we voorgaande lezingen hebben gehoord dan kunnen we er niet omheen dat verslavingspreventie een actueel thema blijft spijts alle aandacht die nu uitgaat naar de coronacrisis.

Net omwille van deze crisis moeten vooral onze focus bewaren op het alcoholgebruik, het gokken en het gamen zonder daarom onze aandacht te verliezen op de drug- en medicatiepreventie.

In de voorbije lockdown periode werden jongeren zelfs door hun telewerkende ouders naar het gamen geduwd om uiteindelijk zelf rustig te kunnen werken.

Wij hopen in de toekomst voor de verenigingen, die zich inzetten tegen alcohol- , drug- en andere verslavingsproblemen, een helpende hand te zijn in het ondersteunen van hun broodnodige campagnes.

Alhoewel preventie vaak niet altijd diezelfde voldoening geeft als bij een curatieve  behandeling blijft preventie sowieso de beste manier om onze bevolking te behoeden voor de negatieve gevolgen van verslaving.

Hierbij wens ik de laureaten Marijs Geirnaert, Johan Van de Walle en Bruno Morel nogmaals te feliciteren voor hun PHF onderscheiding en hun mateloze inzet voor de verslavingspreventie.

Verder nog dank aan Jacques De Maen, Kathleen Van Rysseghem, Johan Maertens, Koen Ringoot, Claude Hamilius, Nadine Schepens, Lore Hochepied, Guido Bouckaert en alle andere leden van onze commissie en hun partners om deze huldiging tot een mooi einde te brengen.

Please reload

Rotary website
Districtscommissie Verslavingspreventie
D2130
Siteweb Rotary
Rotary Commission de District Prévention des Assuétudes D2150